Koorizon

Een koordirigent schrijft over muziek en zo

Die now my heart – Madrigaal van Thomas Morley (1557-1602)

Die now my heart“, een vierstemmig madrigaal van de Engelse componist Thomas Morley (1557-1602).

Thomas Morley

Portret van Thomas Morley

De tekst van het stuk is:

Die now my heart from thy delight exiled,
thy love is dead and all our hope beguiled.

O Death unkind and cruel,
to rob the world so of that her fairest jewel.
Now shoot at me and spare not,
kill me I care not.

Think not O Death alas thy dart shall pain me;
why shouldst thou here against my will retain me?
O hear a doleful wretches crying,
or I die for want of dying.

En in (een) Nederlandse vertaling:

Sterf nu mijn hart, verbannen van je vreugde,
je liefde is dood en al onze hoop bedrogen.

O Dood, onvriendelijk en wreed is het,
de wereld zo van haar zuiverste juweel te beroven.
Schiet nu op mij en spaar mij niet,
dood me, ik geef er niet om.

Denk niet Dood dat je pijl mij pijnigen zal;
Waarom zou je mij hier tegen mijn wil houden?
Aanhoor het huilen van een smartelijk ongelukkige,
of ik sterf van het verlangen te mogen sterven.

Het werken aan dit madrigaal van Morley stelde me tot voor kort altijd voor het probleem van het tempo: Welk tempo heeft dit stuk in godsnaam? Ik vond en vind nog steeds dat het een langzaam, gedragen tempo moet hebben. Maar het werkte nooit. Het werd steeds zwaar en slepend. Terwijl een sneller tempo de indruk gaf aan het stuk voorbij te gaan. Nog nooit meegemaakt dat ik er niet uitkwam.

Die now my heart noten

Beginfragment "Die now my heart" van Thomas Morley

Totdat ik het eerste zinsdeel van de tekst nog eens tot me door liet dringen: “Die now my heart”.  Deze zin in gedachten herhalend en proevend, merkte ik hoe ‘raar’ het is als iemand dit tegen zichzelf zegt. Probeer het maar eens tien keer achter elkaar tegen jezelf te zeggen: het enige dat je merkt is de volslagen onverschilligheid waarmee je hart door blijft gaan met ritmisch te kloppen, hoe volkomen onafhankelijk het lichamelijke hart van leven getuigt en wil getuigen, ook al hou je er zelf andere gedachten op na. En dat was natuurlijk wat ik had gemist bij dit stuk: Morley moet doordrongen zijn geweest van het ritme van de hartslag bij het zoeken en vinden van een melodie voor dit stuk.  En opeens besefte ik dat -om het in het goede spoor te zingen- er aan dit stuk iets essentieels vooraf moest gaan, namelijk het horen van een hartslag als onderliggend element dat het tempo bepaalt.

Zoiets moet Morley gevoeld hebben, en dat moet hem op het idee voor dit stuk gebracht hebben. Dat onverstoorbaar kloppende hart, dat het ritme van het leven door je heen jaagt, of je nou wilt of niet. Of je nou net hebt ervaren dat je liefde dood is en al je hoop bedrogen: je hart klopt door, omdat je leeft, en het leven in je doorslaat ondanks tegenslag.

Hart en leven: Slag en tegenslag (een zijweg)

Daarom moet voordat dit stuk gezongen wordt het besef van dat kloppende hart wakker worden. En dan niet alleen als gedachte, maar concreet in het voelen van het metrum, in -alweer- die alla breve maat, met zijn tweedelige puls (zie ook het stuk over Claudin Sermisy’s “Jouissance vous donnerai“).

Tijdens een repetitie liet ik de koorleden 2 maten voorafgaand aan de eerste inzet (van de altstem) op de cadans van de maat het “doek-doek” van een hartslag horen. Met de vraag of ze het gevoel van die hartslag door het hele stuk heen wilden vasthouden. En ziedaar: het tempo zat goed. Ik had het probleem opgelost. Het hele stuk viel op zijn plek.


Wikipedia (Engelse versie) over Thomas Morley

* (dit artikel werd oorspronkelijk gepubliceerd op de website van het Morgana Kamerkoor op 8 september 2008. Omdat de corresponderende webpagina verwijderd is van de website van het koor, is het artikel hier naar toe verhuisd. Het artikel is bewerkt/herzien.)

Advertenties

Eén reactie op “Die now my heart – Madrigaal van Thomas Morley (1557-1602)

  1. Sandra
    17 september 2010

    ‘Geslaagd’ dus. Leuk stukje.

    Like

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Informatie

Dit bericht was geplaatst op 17 september 2010 door in interpretatie, koorzang, kunst, muziek, repetitie en getagd als , , .
%d bloggers liken dit: